7 februari 2017

OP DE GOEDE WEG

“De geestelijke gezondheidszorg (GGZ) is volop in beweging en de dynamiek rond kwaliteit van zorg en patiëntveiligheid wint aan kracht”, zegt Stef Van Eekert, afdelingshoofd van de Zorginspectie. De GGZ-voorzieningen werken op eigen initiatief en vol overtuiging steeds meer met meetbare en controleerbare indicatoren. Enkele voorzieningen behaalden internationaal gevalideerde accreditaties bij JCI en NIAZ. Dankzij de ambitieuze plannen van het nieuwe voorzittersduo Gert Peeters en prof. Frieda Matthys heeft het project VIP²-GGZ de wind in de zeilen. Voor moeilijke kwesties als dwang, afzondering en fixatie in de geestelijke gezondheidszorg worden de ogen niet gesloten. Op initiatief van psychiater Chris Bervoets en in dialoog met de sector is hierover recent een nieuw Advies van de Hoge Gezondheidsraad gemaakt. Overal zie je bovendien nieuwe concepten hun intrede doen: vermaatschappelijking, meer zorg in de eigen leefomgeving van de cliënt, mobiele teams, open dialogue, kwartiermaken, het inzetten van ervaringsdeskundigen enz.

Betekent dit dat we tevreden achterover mogen leunen? Uiteraard niet. Er is nog werk aan de winkel. De wetenschappelijke inzichten over wat goede geestelijke gezondheidszorg betekent, zijn in ontwikkeling. Bovendien veranderen ook de verwachtingen van de mensen: zowel de patiënten als de hulpverleners kiezen vandaag voor meer empowerment, betrokkenheid en zorg in dialoog. Die paradigmashift realiseer je niet in een handomdraai. Daar gaat tijd over. En zoals elke belangrijke verandering verloopt ze met de nodige frictie. Toch kan niemand blind zijn voor de enorme weg die ondertussen is afgelegd en die we nog elke dag gaan.

Belangrijk is dat de omwentelingen in de geestelijke gezondheidszorg breed gedragen worden. Voorzieningen en hulpverleners luisteren naar patiënten en hun familieleden, kijken naar goede praktijkvoorbeelden uit het buitenland en onderzoeken samen met onder meer het Vlaams Patiëntenplatform hoe ze kunnen bouwen aan een open, kwaliteitsvolle en hedendaagse geestelijke gezondheidszorg. “Psychiatrie vandaag moet gestoeld zijn op respect en participatie”, zegt dr. Bervoets in een interview in deze Zorgwijzer. “Ik geloof in de veranderingen die plaatsgrijpen”, beaamt ervaringsdeskundige Sarah Van Laer, die ervoor pleit dat die veranderingen “van binnenuit gevoed worden”.

Patiënten, cliënten, ervaringsdeskundigen en hun familieleden worden ook in de geestelijke gezondheidszorg – net als in de ziekenhuizen en de ouderenzorg –  ‘partners in de zorg’. Die omwenteling is ingrijpend en onomkeerbaar. Het kritieke omslagpunt is bereikt, een weg terug willen we niet. Om het in innovatietermen uit te drukken: de innovators en de early adopters hebben de omslag al gemaakt, de early majority en zelfs de late majority zijn in beweging. We hebben dus alle reden om optimistisch te zijn over de veranderingen in de GGZ. Wat niet goed loopt, moet beter. We nemen de kritiek in sommige media ernstig. We zijn lerende organisaties. Maar we laten ons niet verlammen door veralgemeende negativiteit. Laat ons samen, met alle positieve energie, werk maken van de verandering op het terrein. Alleen zo komen we de patiënten en hun familieleden echt tegemoet.

Peter Degadt
Gedelegeerd bestuurder

Peter Degadt