OPINIE

Sociale akkoorden voor de 21ste eeuw

April 2021

Dit voorjaar schreven de sociale partners en de overheid samen sociale geschiedenis voor de zorgsector. Zowel het federale sociaal akkoord als het Vlaamse VIA6 loodsen het zorgpersoneel volwaardig de 21ste eeuw in met een nooit geziene investering in lonen en arbeidsvoorwaarden. Corona bleek een hefboom voor datgene wat lang onmogelijk bleek. Overheid, werkgevers en vakbonden onderhandelden lang en intensief, maar mét resultaat. Er was een gezamenlijk objectief met een duidelijke focus. Er ligt een pakket maatregelen op tafel waarop we terecht fier mogen zijn. Bijzonder belangrijk is ook de parallel tussen Vlaanderen en het federale niveau. Daardoor kunnen alle subsectoren gelijke tred houden in aantrekkelijkheid en ontstaat er geen negatieve concurrentie.

Er komt voor wie in de zorg werkt een substantiële en structurele verbetering van de lonen. Geen lineaire verhoging, maar de volledige uitrol van IFIC, een hedendaags baremasysteem. Het systeem wordt in 2021 aan 100% toegepast zowel in de private federale zorgsectoren als in de sinds 2014 overgedragen Vlaamse sectoren. Enkel de onderhandelingen in de publieke sectoren lopen nog; we hebben goede hoop om ook daar binnenkort te kunnen landen. Waarom is IFIC zo’n stap voorwaarts voor de sector, al wint niet iedereen? IFIC wil iedereen die in de zorg werkt volwaardig de 21ste eeuw binnenloodsen. We krijgen daarmee een loonhuis dat de reality-check kan doorstaan met de globale arbeidsmarkt en in de toekomst een belangrijke schakel zal vormen in een volwaardig HR-beleid voor de zorg.

Het vigerende baremasysteem in de zorg was hopeloos verouderd en vormde een stevige rem op de aantrekkelijkheid van de sector. Vooral starters krijgen een veel beter loon en de functies met de grootste loonachterstand ten opzichte van de arbeidsmarkt doen de beste zaak. Zowat 85% van de medewerkers gaat erop vooruit en de hele sector wordt in één klap een stuk aantrekkelijker in vergelijking met andere sectoren. Dat hebben we hard nodig, als we in de toekomst nog voldoende jonge mensen warm willen maken voor de zorg. IFIC is bovendien niet statisch maar dynamisch en kan inspelen op wijzigende situaties op de arbeidsmarkt. De bouw van IFIC was een werk van lange adem van de sociale partners. Maar het huis staat er, we kunnen nu iedereen met een hart voor de zorg met open armen én een concurrentieel loon verwelkomen.

Naast het loon zet het sociaal akkoord ook in op meer mensen, zodat de loodzware werkdruk naar beneden kan. Bij de invulling van de extra jobs is flexibiliteit cruciaal. We moeten loskomen van een al te strikt afgebakende invulling van normen en functies. Zo schept VIA6 de mogelijkheid om de invulling van de extra jobs te doen volgens de lokale noden en de specifieke situatie van de organisatie. Op die manier kunnen we evolueren naar meer gediversifieerde personeelsequipes. Flexibele inzet van functies is onontkoombaar bij schaarste. Ook die les leerden we tijdens de crisis: hoe de hoge nood de rigiditeit omboog in een opportuniteit en meer dynamiek.

Met de sociale akkoorden is een helder kader neergezet dat nog vele jaren richtinggevend zal zijn. We ontkennen niet dat het een gigantische uitdaging wordt om voldoende mensen te kunnen aantrekken om de bijkomende jobs in te vullen. Maar de voorwaarden zijn alvast geschapen om van de zorg niet alleen een maatschappelijk relevante sector te maken, maar ook een sector die de aantrekkelijkheids-
toets op de arbeidsmarkt kan doorstaan.

En tot slot nog dit: de zorg is bij uitstek een vrouwelijke sector. Blader maar even door deze Zorgwijzer om u daarvan te vergewissen. De betere verloning via deze sociale akkoorden zal ook bijdragen aan het dichten van de gender-loonkloof. Dat stemt mij hoopvol en gelukkig.

MARGOT CLOET • GEDELEGEERD BESTUURDER