DURVEN INVESTEREN IN DE MEEST KWETSBAREN

In deze Zorgwijzer richten we de focus op de raakvlakken tussen gezondheidszorg en justitie. Dat levert boeiende interviews op, verschillende invalshoeken, persoonlijke klemtonen en heel diverse verhalen. Het gaat over de rol van de justitiehuizen, de gezondheidszorg in de gevangenissen, het nieuwe jeugddelinquentierecht en het binnenbrengen van de herstelvisie in een te actualiseren wet op de gedwongen opname.

Doorheen de verhalen komen enkele rode draden terug. Het gaat vaak om kwetsbare mensen die met justitie in contact komen. Ze hebben of hadden een moeilijke jeugd, ze worstelen met zichzelf en de samenleving, zijn meer vatbaar voor somatische en psychische gezondheidsproblemen. In gevangenissen bijvoorbeeld komen gezondheidsproblemen merkelijk vaker voor. Het huidige zorgaanbod is daarentegen vaak ontoereikend, en komt er soms pas aan het einde van de keten wanneer het kwaad al is geschied. Of er is onvoldoende of geen opvolging na ontslag. Daarom moeten we durven investeren in de (geestelijke) gezondheid van die groep, en daar ook expliciet een keuze voor maken. Al gaat dat soms in tegen de trend in de samenleving die roept om een sterkere bestraffingscultuur en een harder optreden. Meerdere stemmen in deze Zorgwijzer bevestigen dat: maak werk van een doortastend beleid dat investeert in de behandeling en begeleiding van  jonge delinquenten, in gedetineerden, in het werken aan herstel, aan inclusie. Dat levert je als samenleving later zoveel meer op. 

De complexiteit van de problematiek en de versnippering van de diensten over verschillende sectoren en bevoegdheids­niveaus is zo’n andere rode draad doorheen de interviews. Mensen zitten met hun problematiek en zorgnoden letterlijk op de wip tussen verschillende beleidsdomeinen. Om het met de woorden van Rudy Van de Voorde, directeur-generaal van het gevangeniswezen, te zeggen: “We komen uit een tijd van silo’s: het gerecht, de politie, de hulpverlening … Maar we klauteren nu stilaan uit die silo’s”. Woorden die vaak vallen zijn verbinding, brugfuncties, ketenwerking en een multidisciplinaire benadering. De radertjes in het grotere geheel moeten beter op elkaar worden afgestemd. 

Alleen helpt de versnipperde bevoegdheidsverdeling niet echt om tot een goed afgestemde totaalzorg te komen. Er is daarover al veel gezegd en geschreven, maar helaas brengt de praktijk ons vaak tot telkens opnieuw dezelfde vaststellingen en hindernissen. En dus zullen we moeten zoeken naar concrete oplossingen in een complex geheel van federale en gemeenschapsstructuren. En als we her­tekenen, laat er ons dat over waken dat wat nu in Vlaanderen zit, vooral één beleidsdomein blijft en niet opnieuw wordt verkaveld met schotten tussen gezondheidszorg en welzijn. De regioafbakeningen die men hanteert zijn idealiter dezelfde als die voor de eerste lijn.

De manier waarop we de zorg voor de meest kwetsbaren invullen is een weerspiegeling van de waarden die we als samenleving belangrijk vinden. Laat ons die groepen niet vergeten, en verder investeren in een menselijke en holistische zorg. Ik wens jullie een mooie en ontspannen zomer! 

Margot Cloet
Gedelegeerd bestuurder

margot cloet