SURPLUS2 ZET ZICH IN OP EEN VORMINGSAANBOD GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG

"Wij nemen de rol op om expertise te delen"

April 2021

Kwadraat, netwerk Geestelijke Gezondheid Midden-West-Vlaanderen, wilde een extra aanbod bovenop het bestaande aanreiken: een deskundig vormingsaanbod rond geestelijke gezondheidszorg voor een breed publiek. Daar liggen de wortels van Surplus². “We durven dit project pionierswerk noemen. Vanuit Kwadraat bieden we een antwoord op de noden die ontstaan binnen de vermaatschappelijking van de zorg”, vertellen Hanna De Baecke, coördinator van Surplus² en Thomas Dhondt, voorzitter van de stuurgroep ‘Deskundigheidbevordering en kennisdeling’. 

Jullie bieden een breed vormingsaanbod rond geestelijke gezondheidszorg. Wat houdt dat concreet in? 

Hanna De Baecke: “Surplus² is een breed samenwerkingsverband dat inzet op een vormingsaanbod voor enerzijds zorgverleners en anderzijds mensen met een psychische kwetsbaarheid en hun omgeving. Het aanbod bestaat uit het drieluik vorming, therapiegroepen en de Herstel-
Academie. Vorming kan zowel specifiek gericht zijn op hulpverleners, maar we nodigen, in samenwerking met de bibliotheek of een lokaal dienstencentrum ook regelmatig een spreker uit die komt praten over de geestelijke gezondheidszorg. De therapiegroepen voor mensen met een psychische kwetsbaarheid buigen zich over thema’s zoals paniek, piekeren of omgaan met crisissen. Tot slot is er de HerstelAcademie. Die cursussen focussen op het vaardiger worden in het leven met een psychische kwetsbaarheid.”

Thomas Dhondt: “Surplus² is een uniek project in Vlaanderen. Er ging een heel proces vooraf aan het uitbouwen van dat drieluik. Ik durf het een stuk pionierswerk noemen. Vanuit het netwerk Geestelijke Gezondheid bieden we een antwoord op de noden die ontstaan binnen de vermaatschappelijking van de zorg. Zoals een pool aan ambulante activiteiten uitbouwen om mensen in een thuissituatie zorg en behandeling geven zonder dat er een opname nodig is. In het netwerk was en is er enorm veel expertise, maar we misten wat cement om dat allemaal samen te brengen. Met Surplus² nemen we de rol op om die expertise te delen. Zoiets is alleen mogelijk dankzij de financiële inbreng van de verschillende actoren uit het Netwerk Geestelijk Gezondheid. Dit concreet project bracht krachten en expertises samen over de verschillende organisaties heen. We creëren dit aanbod voor iedereen die wil werken aan mentaal welzijn. Daarom zoeken we ook extra partners buiten de GGZ, zoals bibliotheken, dienstencentra en vormingsorganisaties.” 

Hoe bouwen jullie het aanbod inhoudelijk uit? 

Dhondt: “We vertrekken altijd vanuit de noden die we voelen in het werkveld, bij andere organisaties en de brede bevolking. Onder de stuurgroep zijn er drie werkgroepen actief waarin verschillende medewerkers en ervaringswerkers maandelijks samenkomen om aan te geven waar er in hun werkveld noden en vragen zijn. Daarnaast zetten we in op onderlinge verbinding in ons aanbod. Stel dat we vanuit de vraag om iets te doen rond piekeren een module uitbouwen in de therapiegroepen, dan gaan we parallel na of dat ook interessant kan zijn als vorming voor hulpverleners of een lezing voor het ruime publiek. Op die manier kan je een mooi zorgtraject aanbieden dat varieert van laagdrempelig en informatief tot langdurig en diepgaand.” 

De Baecke: “Hoe kunnen we op een creatieve manier een aanbod realiseren dat er op dit moment nog niet is? Hoe kunnen we de noden van de ene organisatie koppelen aan de kennis van de andere? Het netwerk neemt hier de rol van de architect op zich. We ontwerpen en visualiseren een bepaald vormingsconcept, maar dat kunnen we niet alleen. Waar die rol stopt, gaan de partners binnen Surplus² verder als innovator. Het is een uitdaging om ‘blijvend heruitvinden’ centraal te zetten en zo antwoorden te bieden op de steeds veranderende uitdagingen en noden van de maatschappij. De uitwisseling tussen organisaties, maar ook tussen individuele hulpverleners creëert een ruimer draagvlak en enthousiasme. Surplus² kan niet zonder die idealisten en hands-on mensen. Zij pompen energie, warmte en verdere innovatie in het project. Zij zijn het hart van dit samenwerkingsverband.” 

In welke vorming vertaalt zich dat? 

Dhondt: “Hulpverleners ontmoeten steeds meer cliënten met een complexe psychische problematiek. Zij zoeken concretere handvaten en inzichten om daar goed mee om te gaan. Wij organiseren daarom modules zoals ‘Hoe kan je mensen met
depressieve klachten stimuleren en activeren?’
Kennisdelen is ons leidend principe. Wij willen de schotten tussen de verschillende sectoren weg en staan graag ten dienste van iedereen die vragen heeft over geestelijke gezondheidszorg.” 

De Baecke: “Ook wanneer we ons richten naar de brede bevolking, gaan we na wat er leeft. We proberen dat zo toegankelijk mogelijk te brengen zodat we een ruim publiek en daardoor ook de kwetsbare burger bereiken. Ik denk bijvoorbeeld aan een online gesprek met Ish Ait Hamou over sociale angst. We organiseren lezingen met de bibliotheek als partner, maar dan raken we thema’s aan met de uitdrukkelijke bedoeling om drempels te verlagen en de schroom die er soms rond hangt weg te nemen.”  

Hoe verhoudt een therapiegroep zich tot een individuele begeleiding bij een psycholoog?  

De Baecke: “Een therapiegroep draait niet om diagnoses. We spelen in op symptomen die mensen ervaren. Denk maar aan problemen met slapen, laag zelfbeeld of paniek. Deelnemers krijgen eerst en vooral handvaten om met die thema’s om te gaan. Het feit dat je in groep aan de slag gaat, zorgt voor een realistisch beeld, want dat gaat uiteraard met vallen en opstaan. Niet alleen bij jou, maar bij de volledige groep. Die veiligheid zorgt ervoor dat je zaken kan inoefenen en uitproberen. Zo versterken deelnemers elkaar en valt het taboe weg. Je bent niet alleen met jouw probleem, het is iets van ons allemaal. Dat is soms voldoende om de draad opnieuw te kunnen oppikken en terug verder te kunnen gaan.” 

“Wij zijn geen vervanging voor individuele psychologische begeleiding. Ons aanbod is complementair en we willen absoluut niet concurreren”

Eén jaar corona zorgde voor een ongezien lange wachtrij bij de psychologen. Welk effect heeft dat op Surplus²? 

De Baecke: “Je merkt dat het mentaal welzijn aan het buigen en het kraken is. Overal, ook vanuit de overheid, hoor je dat we daaraan meer aandacht moeten spenderen. Deze situatie duurt veel langer dan iedereen ingeschat had en dat zorgt voor een knak in onze veerkracht. Onze organisatie mag verder werken en we kunnen bijspringen, maar die boodschap bereikt zijn doel nog niet. Dat ligt deels ook aan de grote informatiestroom die op gang kwam. Denk maar aan de steeds veranderende maatregelen die op ons afkomen. Het is op dit moment heel moeilijk om daartussen op te vallen, onszelf op de kaart te zetten en ons aanbod kenbaar te maken. Iedereen roept dat er meer aandacht moet worden gegeven aan de geestelijke gezondheid, maar in verhouding krijgen wij veel te weinig ruimte om effectief kenbaar te maken wat er al bestaat.” 

Dhondt: “Wij willen vooral roepen: hier is nog plaats. Voor ons is dit vooral het signaal dat we Surplus² nog meer onder de aandacht moeten brengen. Wij zijn geen vervanging voor individuele psychologische begeleiding. Ons aanbod is complementair en we willen absoluut niet concurreren. Maar we kunnen in die wachttijd wel ondersteuning bieden door aandacht en tijd te geven aan het mentale welzijn. We zoeken naar gezamenlijke expertise om partners te helpen aan wachtrijreductie te doen en schieten graag te hulp door bepaalde modules of vormingen aan te bieden.

Daarbij wil ik graag nog toevoegen dat mensen op elk moment bij ons kunnen aankloppen. Ze moeten niet wachten tot ze op een wachtlijst staan voor individuele begeleiding.Wij ondersteunen ook mensen die al bezig zijn met een individueel begeleidingstraject of als nazorg na een opname of afgewerkt traject. Het is evengoed mogelijk om iets van ons aanbod mee te pikken los van enige begeleiding. Wanneer iemand voelt dat ons aanbod helpend kan zijn, dan is die persoon meer dan welkom.” 

Wat moet er gebeuren om de mensen die wachten op hulp te laten aankloppen bij Surplus²?

Dhondt: “Het feit dat ons aanbod nog niet voldoende gekend is, is zeker een belangrijke reden waarom mensen nog niet bij ons aankloppen. We werken ook wel  met een vaste programmatie. Wanneer je in april enorm worstelt met piekeren en daaraan wil werken, moet je geluk hebben dat er op dat moment ook een groep gepland is. Ik begrijp dat mensen niet kunnen wachten tot pakweg oktober, wanneer de volgende reeks rond dat thema start. Dan zoek je andere oplossingen. Een grotere bekendheid en een grotere instroom zou er natuurlijk voor zorgen dat we flexibeler kunnen programmeren. Onze uitdaging is Surplus² op de kaart zetten en zo de rol van ‘innovator’ en ‘katalysator’ verder opnemen.” 

Meer info vind je op www.surpluskwadraat.be

 

TEKST: KIM MARLIER • BEELD: JAN LOCUS